Zaloguj
Reklama

Choroba wieńcowa

Choroba wieńcowa - to zespół chorobowy, który cechuje się niewystarczającym ukrwieniem serca, spowodowanym znacznym zwężeniem lub zamknięciem światła tętnic wieńcowych, zaopatrujących mięsień serca w tlen i substancje odżywcze. Chorobę wieńcową dzielimy na: stabilne zespoły wieńcowe ( do nich należy: dławica piersiowa stabilna, dławica mikronaczyniowa, angina Prinzmetala, dławica związana z mostkami mięśniowymi nad tętnicami wieńcowymi) oraz ostre zespoły wieńcowe ( zalicza się do nich m.in : zawał serca bez uniesienia ST, zawał serca z uniesieniem ST, niestabilna dławica piersiowa, zawał serca nieokreślony, nagły zgon sercowy).

U pacjentów z chorobą wieńcową mamy do czynienia ze stałym lub okresowym zaburzeniem równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem mięśnia sercowego na tlen i energię a możliwościami ich dostarczania. Sytuacja ta występuje szczególnie podczas wysiłku, w stanach gorączkowych, w nadczynności tarczycy, kiedy serce pracuje z większą intensywnością, co pociąga za sobą większe zapotrzebowanie na tlen, któremu zwężone tętnice wieńcowe nie są w stanie sprostać. Dochodzi wówczas do niedotlenienia mięśnia sercowego.

W krajach wysoko rozwiniętych choroba wieńcowa jest najczęstszym schorzeniem układu krążenia, a zawał serca i nagła śmierć sercowa są najczęstszymi przyczynami zgonów. Choroba niedokrwienna serca częściej dotyka mężczyzn w średnim wieku (40-55 lat), a u osób starszych występuje z podobną częstością u obu płci.

Najczęstszą przyczyną choroby wieńcowej jest miażdżyca tętnic wieńcowych. Zwężenia tętnic zaopatrujących serce w krew są spowodowane gromadzeniem się blaszki miażdżycowej. Blaszka zwykle powiększa się, prowadząc do coraz bardziej postępującego zwężenia światła naczynia upośledzając dopływ krwi do serca. Może dojść nawet do całkowitego zamknięcia naczynia.

Do najważniejszych czynników ryzyka zachorowania na chorobę wieńcową należą: wysokie stężenie cholesterolu krwi, palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość brzuszna, płeć męska, podeszły wiek, siedzący tryb życia, menopauza.

Najczęściej obserwowaną w populacji postacią choroby wieńcowej jest dławica piersiowa stabilna. Jest to zespół kliniczny, który charakteryzuje się uczuciem bólu w klatce piersiowej z powodu niedokrwienia mięśnia sercowego, wywołanego zwykle wysiłkiem fizycznym, stresem ( może również występować samoistnie). Typowy objaw dławicy piersiowej stabilnej to ból w klatce piersiowej, trwający zwykle kilka minut, zlokalizowany zwykle za mostkiem, może promieniować do szyi, żuchwy, nadbrzusza lub ramion ( zwykle lewego). Określany jest przez chorych jako dławienie, gniecenie, ucisk, prawie nigdy jako kłucie, przeszywanie. Towarzyszy mu niepokój, czasem uczucie duszności i kołatanie serca, niekiedy nudności, zawroty głowy. Dla stabilnej choroby niedokrwiennej typowe jest to, iż ból najczęściej występuje w czasie wysiłku fizycznego i szybko ustępuje po jego zaprzestaniu lub po zażyciu podjęzykowo nitrogliceryny -w ciągu 1-3 min.

Inny charakter bólu obserwujemy u pacjentów z zawałem serca. Ból wieńcowy jest u nich szczególnie nasilony, często jest określany przez chorych jako "nie do wytrzymania", trwa często kilka godzin lub dłużej, na ogół nie ustępuje po zażyciu kolejnych dawek nitrogliceryny. Zdarza się czasem samoistne zmniejszenie nasilenia bólu, trwa ono jednak bardzo krótko. Ból u pacjenta w zawale mięśnia sercowego może pojawić się w miejscu nietypowym np. w nadbrzuszu i przypominać bóle wrzodowe, z towarzyszeniem nudności i wymiotów. Taka postać bólu to tzw. brzuszna maska zawału serca. Często bólom towarzyszy uczucie osłabienia, nadmierna potliwość, uczucie duszności, niepokój, kołatanie serca.

W kardiologii wyróżnia się tzw. "Niemy", bezobjawowy zawał serca. Pacjent nie odczuwa dolegliwości bólowych, a o tym, że przeszedł zawał serca dowiaduje się dopiero podczas badania lekarskiego oraz wykonanych przez lekarza badań dodatkowych tj. interpretacja EKG i echokardiografia. Najczęściej zawał serca bez towarzyszących objawów dotyka osoby chore na cukrzycę oraz pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego.

Rozpoznanie choroby wieńcowej oparte jest głównie na wywiadzie lekarskim z pacjentem. Jednakże do prawidłowej oceny zaawansowania choroby wieńcowej oraz podjęcia leczenia potrzebne są dodatkowe badania: spoczynkowe badanie EKG, próba wysiłkowa - czyli wykonywanie badania elektrokardiograficznego w czasie wysiłku fizycznego. Jako alternatywę dla próby wysiłkowej stosuje się badanie echokardiograficzne przeprowadzane w czasie dożylnego podawania leku, który przyspiesza czynność serca i zwiększa jego kurczliwość. Istotnym badaniem dla rozpoznania "niemego" niedokrwienia, może mieć 24-godzinne badanie EKG metodą Holtera. Kolejnym nieinwazyjnym badaniem, wykonywanym u osób z chorobą niedokrwienną serca, za pomocą którego można uwidocznić regionalny przepływ wieńcowy, a także określić metabolizm mięśnia sercowego, jest tomografia z zastosowaniem emisji pozytronowej (PET).

Złotym standardem w diagnostyce choroby wieńcowej pozostaje koronarografia, która polega na rentgenowskim uwidocznieniu naczyń wieńcowych po podaniu do nich kontrastu. Za pomocą koronarografii można uwidocznić charakterystyczne dla choroby wieńcowej zwężenia tętnic. To badanie jest konieczne do ustalenia strategii postępowania terapeutycznego.

Leczenie choroby niedokrwiennej serca polega na skorygowaniu odwracalnych czynników ryzyka jej wystąpienia: rzuceniu palenia papierosów, prowadzeniu aktywnego trybu życia, stosowaniu diety niskocholesterolowej. Ważne jest, by pacjenci z chorobą wieńcową dążyli do uzyskania prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego. Bardzo ważną rolę w leczeniu pacjentów z chorobą wieńcową odgrywa farmakologia: nitraty (w tym - nitrogliceryna), beta-blokery, oraz blokery kanałów wapniowych.

Leczenie inwazyjne choroby wieńcowej polega na rewaskularyzacji tętnic wieńcowych za pomocą przezskórnej angioplastyki, polegającej na rozgnieceniu blaszki miażdżycowej przez rozprężający się pod dużym ciśnieniem balonik umieszczony w tętnicy wieńcowej, lub chirurgicznego wszczepienia pomostów (z naczyń tętniczych i żylnych) omijających zwężenie.