Zaloguj
Reklama

Zapalenie mięśnia sercowego

Ekg
Fot. panthermedia
Ekg
(4)

Zapalenie mięśnia sercowego to choroba, w której dochodzi do powstania nacieku zapalnego w obrębie warstwy mięśniowej serca. Skutkuje to wystąpieniem uszkodzenia lub martwicy kardiomiocytów, czyli komórek mięśnia sercowego. Najczęstszą przyczyną tego zaburzenia są czynniki infekcyjne. Choroba może wystąpić izolowanie lub stanowić groźne powikłanie innych chorób infekcyjnych, np. zapalenia gardła czy zatok. Schorzenie dotyczy każdej grupy wiekowej – od noworodków po osoby starsze, jednak obraz kliniczny w różnych grupach wiekowych znacząco się różni.

Reklama

Spis treści:

  1. Przyczyny zapalenia mięśnia sercowego
  2. Jak często występuje zapalenie mięśnia sercowego?
  3. Obraz kliniczny zapalenia mięśnia sercowego w zależności od wieku
  4. Metody diagnostyczne
  5. Rokowanie i powikłania
  6. Czy zapaleniu mięśnia sercowego można zapobiec? 
  7. Leczenia zapalenia mięśnia sercowego

Przyczyny zapalenia mięśnia sercowego 

Główną przyczyną wystąpienia zapalenia mięśnia sercowego są czynniki infekcyjne, głównie wirusy. Najczęstszym patogenem wywołującym to schorzenia są wirusy Coxackie, ale obok nich można wymienić także enterowirusy, adenowirusy, parwowirus B19, wirus grypy, mononukleozy zakaźnej czy cytomegalii. Nie można jednak zapominać o czynnikach bakteryjnych, np. pneumokokach, meningokokach, gronkowcach czy prątku gruźlicy, a także grzybach i pierwotniakach. Patogeny powodują bezpośrednie uszkodzenia kardiomiocytów, uruchamiając dodatkowo produkcję autoprzeciwciał skierowanych przeciwko narządom zaatakowanego organizmu.

Wśród innych przyczyn można wymienić reakcje immunologiczne, np. alergiczne czy choroby autoimmunologiczne, głównie zapalenia naczyń. Zapalenie mięśnia sercowego może być także efektem działania toksyn, takich jak tlenek węgla (czad) czy jad węża lub skutkiem niepożądanym stosowania niektórych leków, np. antybiotyków.

Jak często występuje zapalenie mięśnia sercowego? 

Zapalenie mięśnia sercowego najczęściej dotyczy niemowląt, dzieci w wieku dojrzewania i młodych dorosłych, co nie oznacza, że noworodki czy osoby starsze nie mogą zachorować. Wiąże się to przede wszystkim z faktem, ze dzieci mają nie w pełni wykształcony układ immunologiczny, który nie jest w stanie zwalczyć patogenów, a dodatkowo są na nie bardziej narażone w zamkniętych środowiskach przedszkolnych czy szkolnych.

Dokładna częstość występowania schorzenia jest nieznana, bo zapalenie może mieć przebieg skąpoobjawowy i osoba nie jest świadoma swojej choroby. Niestety jednak może ona prowadzić do bardzo poważnych powikłań, bo stanowi przyczynę 20% przypadków zgonu wśród osób młodych.

Obraz kliniczny zapalenia mięśnia sercowego w zależności od wieku 

Choroba może mieć przebieg subkliniczny czyli skąpoobjawowy, a drugą skrajnością jest szybko narastająca niewydolność serca, tak więc objawy są niecharakterystyczne. Są one uzależnione od wieku pacjenta:

  • U noworodków i niemowląt stwierdza się najczęściej zły stan ogólny, często bez innej uchwytnej przyczyny. Dodatkowo można zaobserwować przyspieszoną akcję serca i inne zaburzenia rytmu
  • U dzieci nieco starszych dominuje obraz zmniejszenia tolerancji wysiłku, a czynność serca przyspiesza nawet przy bardzo małym wysiłku fizycznym, nawet zmianie pozycji ciała.
  • U dzieci w wieku dojrzewania i dorosłych najczęściej zgłaszanymi dolegliwościami są ból w klatce piersiowej o charakterze kłującym, zmniejszona tolerancja wysiłku z uczuciem kołatania serca jako objawem zaburzeń rytmu. Z uwagi na fakt, że zapalenie mięśnia sercowego powoduje jego niewydolność, pojawiają się także objawy charakterystyczne dla tego schorzenia, takie jak duszność czy obrzęki zwłaszcza kończyn dolnych.

Zapalenie mięśnia sercowego, fot. panthermedia

Metody diagnostyczne 

Pierwszym elementem diagnostyki zapalenia mięśnia sercowego jest zebranie wywiadu w kierunku przebytych ostatnio infekcji dróg oddechowych czy objawów grypowych. To pierwszy sygnał dla lekarza, że zapalenie mięśnia sercowego może być powikłaniem takiej właśnie infekcji. Dodatkowo należy wykonać badania laboratoryjne, czyli morfologię, oznaczyć wskaźniki stanu zapalnego (OB, CRP) czy frakcję sercową kinazy kreatynowej, której podwyższenie może wskazywać na martwicę komórek mięśnia sercowego. Przeprowadza się także badania serologiczne poziomu przeciwciał skierowanych przeciwko patogenom mogącym spowodować zapalenie.

Dla oceny stanu serca najważniejsze jest wykonanie badania EKG, które pozwala rozpoznać ewentualne zaburzenia rytmu i przewodzenia, a także badanie ECHO oceniające sylwetkę serca i parametry wskazujące na jego ewentualną niewydolność.

Rozstrzygającym badaniem jest biopsja mięśnia sercowego. Ze względu na jego inwazyjność, oczywistym jest, ze nie jest to badanie rutynowe. Wykonuje się je w przypadkach gdy u chorych wystąpi nagła i postępująca poważna niewydolność serca, której przyczyny nie daje się ustalić lub gdy niewydolność serca trwa powyżej 2 tygodni i przebiega ze znaczącym poszerzeniem jam serca lub istotnymi zaburzeniami rytmu, a nie reaguje na leczenie objawowe.

Można także w razie potrzeby wykonać badanie obrazowe – rezonans magnetyczny. Pozwala  ono rozróżnić obszary serca zdrowego i zajętego naciekiem zapalnym, a także ocenić martwicę i obrzęk, a także rozpoznać blizny pozapalne.

Rokowanie i powikłania 

W prawie połowie przypadków zapalenia mięśnia sercowego dochodzi do zupełnego wyzdrowienia bez żadnych powikłań. Niestety czasem może dojść do rozwinięcia kardiomiopatii, głównie rozstrzeniowej lub arytmogennej, które stanowią przetrwałe poważne choroby serca, wymagające w najcięższych przypadkach nawet przeszczepu! Zapalenie mięśnia sercowego może także doprowadzić do wystąpienia nagłych zaburzeń jego rytmu, prowadzących nawet do zatrzymania akcji serca. Brak podjęcia resuscytacji w takich okolicznościach może skończyć się nagłym zgonem!

Czy zapaleniu mięśnia sercowego można zapobiec? 

Ze względu na fakt, że zapalenie mięśnia sercowego jest w większości przypadków powikłaniem wydawałoby się banalnych infekcji, nie należy ich bagatelizować. Najlepszym sposobem, aby szybko zwalczyć infekcję i nie pozwolić na jej rozprzestrzenienie jest odpoczynek w domu. W dzisiejszym zabieganym świecie trudno jest porzucić obowiązki zawodowe i pozostać w łóżku, ale należy pamiętać o tym jakie konsekwencje może przynieść nieprzestrzeganie tej zasady.

Leczenia zapalenia mięśnia sercowego 

Podobnie w zapaleniu mięśnia sercowego, najważniejszym zaleceniem jest ograniczenie aktywności fizycznej do minimum i tak zwany reżim łóżkowy. Pozwala to ograniczyć namnażanie się wirusa w mięśniu sercowym. Należy także oczywiście ograniczyć spożywanie alkoholu i przyjmowanie przeciwbólowych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które mogą wręcz nasilić objawy choroby.

Ze względu na fakt, ze najczęstszą przyczyną zapalenia mięśnia sercowego są infekcje wirusowe, nie podaje się rutynowo antybiotyków. Wyjątkiem są tu noworodki i niemowlęta, u których choroba jest najczęściej elementem uogólnionego zakażenia.

Jeśli wystąpią objawy niewydolności serca lub zaburzenia rytmu, podaje się w zależności od potrzeb i wieku pacjenta inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI), β-blokery, leki moczopędne czy leki antyarytmiczne. Przy nasilonej niewydolności serca, wzrasta także ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych, wówczas warto profilaktycznie włączyć heparynę drobnocząsteczkową.

W przypadkach zapalenia mięśnia sercowego na tle autoimmunologicznym korzystne jest zastosowanie leczenia immunosupresyjnego, np, cyklosporyny, azatiopryny czy glikokortykosteroidów.

Zapalenie mięśnia sercowego, fot. panthermedia

W bardzo zaawansowanych przypadkach niezbędne może się okazać wsparcie pracy serca za pomocą zabiegu wewnątrzaortalnej kontrapulsacji lub mechanicznego wspomagania lewej komory. W przypadku nieskuteczności wszystkich opisanych wyżej metod lub gdy doszło do rozwoju bardzo ciężkiej niewydolności serca, należy przeprowadzić przeszczep serca.

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • Gajewski P., Szczeklik A., Podręcznik chorób wewnętrznych, MP, 2016
    Dobrzańska A., Pediatria, Elsevier Urban&Partner, 2014
    Kawalec W., Pediatria, PZWL, 2014

Kategorie ICD:


Reklama
(4)
Komentarze