Zaloguj
Reklama

Rodzaje cukrzycy, czyli dlaczego choroba ta niejedno ma imię

Badanie poziomu cukru
Fot. Shutterstock
Badanie poziomu cukru
(0)

W Polsce, według statystyk, na cukrzycę może cierpieć nawet więcej niż 3 miliony osób. Nie wszyscy jednak chorzy zmagają się z dokładnie tą samą chorobą – wyróżnia się bowiem kilka rodzajów cukrzycy. W podstawowym podziale uwzględnia się cukrzycę typu 1., cukrzycę typu 2. oraz cukrzycę ciążową, w praktyce jednak zetknąć się można z opisami kilku jeszcze innych różnych typów cukrzycy.

Reklama

Spis treści:

  1. Cukrzyca typu 1
  2. Cukrzyca typu 2 
  3. Cukrzyca ciążowa
  4. Inne rodzaje cukrzycy

Cukrzyca jest kojarzona przede wszystkim z podwyższonym poziomem glukozy we krwi i rzeczywiście to ten właśnie problem jest podstawowym w przypadku tej choroby. Prawda jest jednak taka, że dochodzić do tej nieprawidłowości może w związku z różnymi zaburzeniami – cukrzyca może wynikać zarówno z niedostatecznego wydzielania trzustkowej insuliny, jak i w jej patomechanizmie może dominować obniżona wrażliwość tkanek na działanie tego hormonu. Z tego właśnie powodu wyróżnia się odmienne rodzaje cukrzycy.

Cukrzyca typu 1 

Zwana również cukrzycą insulinozależną lub cukrzycą młodzieńczącukrzyca typu 1. Ten rodzaj cukrzycy charakteryzuje się tym, że trzustka chorego wydziela zbyt mało (lub nie wydziela wcale) insuliny. Podłożem schorzenia jest występowanie u chorujących autoprzeciwciał, które dosłownie atakują i niszczą prawidłowe komórki trzustki. Ten rodzaj cukrzycy wziął jedną ze swoich nazw od tego, że bardzo często początek choroby ma miejsce we wczesnych już latach życia – cukrzyca typu 1. nierzadko rozpoczyna się jeszcze w okresie dzieciństwa lub nastoletnim.

Początek choroby jest w tym przypadku zwykle gwałtowny – nierzadko zdarza się sytuacja, gdzie dotychczas całkowicie zdrowy, młody człowiek nagle zaczyna mieć znacznie zwiększony apetyt, oddaje większe niż wcześniej ilości moczu i jednocześnie – mimo zwiększonego apetytu – dochodzi u niego do spadku masy ciała. Przy braku leczenia dość szybko może również dojść do wystąpienia poważnego problemu, którym jest kwasica ketonowa – w takiej sytuacji konieczne jest hospitalizowanie pacjenta.

Ze względu na mechanizm, w którym rozwija się cukrzyca typu 1. – czyli niedostatek insuliny w organizmie – w leczeniu tego rodzaju cukrzycy niezbędna jest insulinoterapia.

Cukrzyca typu 2 

Najczęściej występującą postacią cukrzycy jest właśnie cukrzyca typu 2. – stanowi ona nawet do 90% wszystkich przypadków tego schorzenia. Różni się ona od opisanego wcześniej rodzaju cukrzycy tym, że w jej przebiegu rozwija się przede wszystkim insulinooporność, czyli zmniejszona wrażliwość tkanek na działanie insuliny. W cukrzycy typu 2. również może dochodzić do niedostatecznego wydzielania insuliny, ale ma to zwykle miejsce dopiero po pewnym czasie od zachorowania – możliwość ta bierze się stąd, że przy zmniejszonej wrażliwości na insulinę trzustka początkowo produkuje jej więcej, aż w końcu jej zdolności stają się ograniczone, organ się niejako „zużywa” i dochodzi do spadku wydzielania hormonu.

Do wystąpienia cukrzycy typu 2. możemy się tak naprawdę przyczynić sami. Jednym z podstawowych czynników ryzyka tej choroby jest nadmierna masa ciała – zarówno nadwaga, jak i otyłość. Zwiększone ryzyko tego rodzaju cukrzycy mają również osoby, których dieta obfituje m.in. w węglowodany i nasycone tłuszcze trans oraz pacjenci rzadko podejmujący się aktywności fizycznej.

Związanym z cukrzycą typu 2. dość poważnym problemem jest to, że choroba przez długi czas może się rozwijać bardzo skrycie: u chorego może występować podwyższony poziom glukozy we krwi, a jednocześnie choroba może nie dawać żadnych objawów i prowadzić do coraz to bardziej rozległych uszkodzeń narządowych. To właśnie z tego powodu aż tak istotne jest regularne wykonywanie badań kontrolnych, takich jak chociażby badanie poziomu glukozy we krwi na czczo czy – w razie zaistnienia ku niemu wskazań – doustny test tolerancji glukozy (OGTT).

Badanie poziomu cukru, fot. panthermedia

Wspomniane wcześniej badania są ważne również i dlatego, że wykrytą wcześnie cukrzycę typu 2. można wyleczyć nawet samymi tylko dietą i aktywnością fizyczną. Im później stawiane jest rozpoznanie, tym tak naprawdę gorzej – przy poważniejszego stopnia zaburzeniach węglowodanowych konieczne może być zalecenie pacjentowi stosowania doustnych leków przeciwcukrzycowych, a czasami nawet i insulinoterapia.

Cukrzyca ciążowa 

O cukrzycy ciążowej mówi się wtedy, gdy zaburzenia gospodarki węglowodanowej wystąpią u kobiety w stanie błogosławionym, która wcześniej nie zmagała się z cukrzycą. Problem ten jest bardzo groźny – zwiększa on ryzyko m.in. stanu przedrzucawkowego oraz makrosomii płodu – i z tego właśnie powodu każda ciężarna ma wykonywane oznaczenia poziomu glukozy na czczo oraz doustny test tolerancji glukozy. Ten rodzaj cukrzycy jest ogólnie dość specyficzny, ponieważ u większości pacjentek po porodzie dochodzi do całkowitego ustąpienia schorzenia. Z drugiej jednak strony cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko tego, że u pacjentki w przyszłości pojawi się cukrzyca typu 2.

Inne rodzaje cukrzycy 

Powyżej opisano podstawowe rodzaje cukrzycy, zetknąć się jednak można w literaturze również i z innymi jeszcze typami tej choroby. Wspomnieć można chociażby o cukrzycy wtórnej (czasami określanej jako cukrzyca typu 3.). Mianem tym określa się zaburzenia gospodarki węglowodanowej, które pojawiają się w przebiegu jakiejś innej choroby – jako przykłady można tutaj podać nadczynność tarczycy, akromegalię, zespół Cushinga oraz mukowiscydozę. W leczeniu cukrzycy wtórnej najistotniejsze jest wdrożenie u pacjenta oddziaływań skierowanych ku przyczynie jej wystąpienia.

Cukrzycą o szczególnej przyczynie – bo związaną ściśle z mutacją genetyczną – jest cukrzyca typu MODY (maturity onset diabetes of the young). Spowodowana ona jest mutacją jednego genu, który odpowiada za produkcję insuliny i wskutek schorzenia dochodzi do zaburzeń produkcji tego hormonu. Choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny dominujący. Szczęśliwie w przypadku cukrzycy typu MODY u dużej ilości chorych insulinoterapia nie jest konieczna.

Jeszcze innym rodzajem cukrzycy jest cukrzyca typu LADA (latent autoimmune diabetes of adults). Cechuje ją pewne podobieństwo do cukrzycy typu 1., bo w jej przebiegu również występują u chorych swoiste autoprzeciwciała, jest i jednak pewna różnica, z powodu której jednostka ta została wyodrębniona. Otóż cukrzyca typu LADA ma zwykle powolniejszy przebieg i początek choroby typowo ma miejsce w wieku dorosłym.

Omawiając rodzaje cukrzycy, warto wspomnieć również o tzw. stanach przedcukrzycowych. Mianem tym określa się nieprawidłowości dotyczące gospodarki węglowodanowej, które w znaczący sposób zwiększają ryzyko tego, że u pacjenta w przyszłości rozwinie się cukrzyca. Wśród nich wymieniane są dwa problemy, którymi są nieprawidłowa glikemia na czczo oraz nieprawidłowa tolerancja glukozy. Oba stany można rozpoznać poprzez wykonanie u pacjenta doustnego testu tolerancji glukozy.

Piśmiennictwo
Reklama
(0)
Komentarze