Zaloguj
Reklama

Prawidłowe odżywianie w anemii

Autorzy: Monika Toczek-dietetyk
Prawidłowe odżywianie w anemii
Fot. medforum
(0)
Prawidłowe odżywianie w anemii
Reklama

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niedokrwistość (anemia) jest stanem, w którym dochodzi do obniżenia stężenia hemoglobiny w surowicy krwi poniżej określonego poziomu, co prowadzi do obniżenia całkowitej zdolności erytrocytów (czerwonych krwinek) do przenoszenie tlenu i związanych z tym zaburzeń utlenowania tkanek organizmu. Progowe wartości stężenia hemoglobiny, poniżej której rozpoznaje się niedokrwistość są różne dla poszczególnych grup wiekowych.

Niedobory żywieniowe są częstą przyczyną niedokrwistości. Najważniejsze przyczyny niedokrwistości wynikają z niedoboru żelaza, kwasu foliowego i witaminy B12. Pierwsza cześć zostanie poświęcona niedokrwistości spowodowanej niedoborem żelaza.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Żelazo jest składnikiem hemu, który wraz z częścią białkową tworzy hemoglobinę, której zadaniem jest przenoszenie tlenu. Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest niedokrwistością mikrocytarną i  niedobarwliwą. Zapotrzebowanie na żelazo różni się w poszczególnych grupach populacyjnych. Zgodnie z zaleceniami IŻŻ u dorosłych mężczyzn powyżej 19 roku życia  wynosi 10 mg, u kobiet między 19-50 rokiem życia 18 mg, natomiast w wieku powyżej 50 lat zapotrzebowanie na żelazo obniża się do 10 mg/ dobę. Absorbcja składnika mineralnego nie jest pełna i uzależniona jest od wielu czynników.

Wchłanianie żelaza utrudnia obecność:

  • włókna pokarmowego,
  • fitynianów, szczawianów,
  • tanin,
  • wapnia, miedzi i cynku.

Szpinak, który zaliczany jest do produktów bogatych w żelazo (2,8 mg/ 100g produktu) nie jest polecany dla uzupełnienia niedoborów żelaza z powodu zawartości w nim szczawianów. Podobnie taniny zawarte w herbacie zmniejszają wchłanianie żelaza, dlatego posiłków zawierających żelazo nie należy popijać herbatą. Natomiast witamina C zwiększa biodostępność żelaza, w związku z tym zalecane jest, aby łączyć produkty mięsne obfitujące w żelazo z warzywami będącymi źródłem witaminy C: natka pietruszki, warzywa kapustne, pomidory, papryka.

Żelazo zawarte w produktach spożywczych występuje w dwóch rodzajach:

  • żelaza hemowego,
  • żelaz niehemowego.

Żelazo hemowe pochodzi z produktów zwierzęcych: czerwone mięso, podroby (wątroba, nerki, serce). Źródłem żelaza niehemowego są produkty roślinne.

Należy zaznaczyć, że żelazo hemowe wchłania się znacznie lepiej (15-20%) w porównaniu do żelaza niehemowego, którego absorpcja wynosi 1-10%. W związku z tym w celu łatwiejszego i szybszego uzupełniania niedoborów żelaza ważne jest spożywanie produktów zawierających żelazo hemowe. W przypadku suplementacji, preparaty  żelaza należy przyjmować rano około 1 godzinę przed pierwszym posiłkiem, gdyż wchłanianie żelaza przy pełnym żołądku zmniejsza się o połowę.  

Prawidłowe odżywianie w anemii - Objawy i przebieg

Niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego

Niedobór kwasu foliowego powoduje zaburzenia syntezy kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA), przyczynia się do zaburzenia dojrzewania jąder erytrocytów i prowadzi do niedokrwistości megaloblastycznej. Jest najczęściej spowodowany czynnikami związanymi ze sposobem żywienia.

Niedobory występują  najczęściej:

  • u osób w wieku podeszłym,
  • z chorobami przewodu pokarmowego przybiegającymi z zaburzeniem trawienia lub wchłaniania składników odżywczych. 

W celu niedoprowadzenia do rozwoju niedokrwistości spowodowanej niedoborem kwasu foliowego ważne jest, aby przestrzegać zalecanej podaży witaminy B9 z pożywieniem. Zapotrzebowanie na kwas foliowy zarówno u kobiet jak i u mężczyzn wynosi 400 µg/dobę, wyjątkiem jest okres ciąży kiedy wzrasta do 600 µg/dobę.

Źródłem kwasu foliowego są:

  • warzywa zielone (sałata, szpinak, kapusta, natka pietruszki, kalafior, brokuły, brukselka, szparagi),
  • owoce,
  • nasiona roślin strączkowych (fasola, groch, soja),
  • nieprzetworzone produkty zbożowe.

Foliany ulegają degradacji pod wpływem światła i wysokiej temperatury. W związku z tym zawartość w warzywach długo znajdujących się na półkach sklepowych i gotowanych zmniejsza się. Warto zatem spożywać surowe warzywa i owoce, aby zawartość folianów była jak największa.

Niedokrwistość z niedoboru witaminy B12

Niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 podobnie jak anemia spowodowana niedoborem witaminy B9 jest niedokrwistością makrocytarną. Dzienne zapotrzebowanie na kobalaminę wynosi 2,4 µg zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.  Dlatego niedostateczna podaż witaminy B12  jest rzadką przyczyną niedokrwistości z niedoboru witaminy B12. Najczęstszą przyczyną jest natomiast niemożliwość absorbcji witaminy, spowodowanej stanem nazwanym niedokrwistością złośliwą. W prawidłowych warunkach pod wpływem kwaśnego ph panującego w żołądku dochodzi do uwolnienia witaminy B12 z produktów spożywczych i jej przyłączenia do tzw. czynnika wewnętrznego, który wytwarzany jest przez komórki błony śluzowej żołądka.

Połączenie kobalaminy z czynnikiem wewnętrznym pozwala na wchłonięcie witaminy w końcowym odcinku jelita cienkiego. Jednak w niedokrwistości złośliwej czynnik wewnętrzny nie jest wystarczająco wytwarzany i witamina B12 nie może zostać absorbowana. W takim przypadku uzupełnienie witaminy następuje przez domięśniową podaż witaminy B12, ważna jest również podaż produktów spożywczych obfitujące w witaminę B12 : mięso, ryby, jaja, mleko i produkty mleczne.

Piśmiennictwo

Bibliografia:

1. Jarosz M.: Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012.
2. Jarosz M.: Praktyczny Podręcznik Dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa.


Reklama
(0)

Materiały zawarte w dziale Specjalista Radzi mają charakter informacyjny i należy je traktować jako dodatkową pomoc przy udzieleniu niezbędnej pomocy choremu oraz jako ewentualny wstęp do leczenia przez specjalistę. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za efekty zastosowania w praktyce informacji umieszczonych w dziale Specjalista Radzi.

Komentarze