Zaloguj
Reklama

Zawał serca – podstawowe informacje

Zawał serca – podstawowe informacje
Fot. pantherstock
(0)

Od lat w statystykach umieralności Polaków na pierwszym miejscu klasyfikują się tak zwane przyczyny sercowo-naczyniowe. Jest to o tyle ważne, że ostatnimi czasy największy niepokój w społeczeństwie wzbudzają nowotwory – często powstające w wyniku mutacji genetycznych lub po prostu z przyczyn od nas niezależnych. Zapominamy za to o grupie chorób, której powstawanie uwarunkowane jest naszym stylem życia. Tymczasem choroba niedokrwienna serca (najważniejsza z przyczyn sercowo-naczyniowych) rozwija się powoli i nieleczona nieuchronnie prowadzi do niebezpiecznych powikłań, w tym do zawału serca.

Reklama

Układ sercowo-naczyniowy – jak funkcjonuje serce?

Serce pełni najważniejszą funkcję w układzie krążenia człowieka. Jego ciężka, regularna praca prowadzi do wytworzenia ciśnienia, które umożliwia przepływ krwi przez naczynia i wszystkie narządy (jest to tak zwana perfuzja). Serce wykonuje skurcz średnio 60-100 razy na minutę bez przerwy, przez całe życie. W tym celu potrzebuje stałego dostępu do energii, którą wytwarza dzięki glukozie oraz zapasom tlenu, dostarczanym z krwią. Do tego celu natura wytworzyła system naczyń krwionośnych nazywanych naczyniami wieńcowymi. W celu zapewnienia jak najszybszego dostępu do świeżo natlenowanej krwi, naczynia wieńcowe odchodzą od opuszki aorty – czyli zaledwie kilka milimetrów od miejsca, z którego krew jest wypompowywana do systemu tętnic. Rozwiązanie to sprawia, że każda komórka mięśnia sercowego posiada dostęp do niezbędnych dla jej pracy substratów. Jednocześnie warto zaznaczyć, że ogromne objętości krwi, które serce pompuje nie są wykorzystywane do utrzymania jego odpowiedniego odżywienia. Funkcję odżywczą pełni wyłącznie krew dostarczona przez system naczyń wieńcowych.

Choroba niedokrwienna serca – co to jest?

Choroba niedokrwienna serca to zbiorcza nazwa grupy stanów/chorób, które doprowadzają do zachwiania regularnego dostępu serca do krwi. Klasyfikuje się je najczęściej na podstawie patologicznego mechanizmu powstawania choroby i obrazu klinicznego (czyli ilości objawów). Wyróżnia się:

  1. Stabilne zespoły wieńcowe:
  • dławica piersiowa stabilna;
  • sercowy zespól X;
  • dławica związana z mostkami mięśniowymi.
  1. Ostre zespoły wieńcowe:

Stabilne zespoły wieńcowe, najprościej mówiąc, są powolnie rozwijającymi się chorobami, w trakcie trwania których dochodzi do powolnego zmniejszenia przepływu krwi przez naczynia wieńcowe. W efekcie prowadzi to do coraz większego obciążenia serca. Mimo stałej pracy potrzebnej do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi coraz bardziej zmniejsza się ilość substratów potrzebna do wytworzenia energii. Do momentu, gdy serce jest w stanie „wyżywić się” mimo zmniejszenia przepływu przez naczynia wieńcowe, mówimy o stabilnej chorobie wieńcowej. W chwili, gdy perfuzja jest tak mała, że komórki mięśnia sercowego nie są w stanie wytworzyć energii mówimy o niestabilnym zespole sercowym – najczęściej o zawale serca.

Przyczyny zawału

Główną przyczyną rozwoju choroby niedokrwiennej serca, a w konsekwencji zawału serca jest miażdżyca tętnic wieńcowych. Dlatego, by ograniczyć ryzyko wystąpienia zawału należy dążyć do zmniejszenia ryzyka wystąpienia miażdżycy. Sama miażdżyca jest chorobą zapalną, której mechanizm powstawania opiera się na zniszczeniu struktury błony naczyniowej wyścielającej tętnice od środka.
Toczący się pod wspomnianą błoną stan zapalny doprowadza do powstania blaszki miażdżycowej. W jej skład wchodzi duży rdzeń tłuszczowy oraz znaczne ilości makrofagów – komórek należących do układu odpornościowego człowieka. Blaszka miażdżycowa ulega stałemu powiększaniu się, z każdym tygodniem zmniejszając średnicę tętnicy (w przypadku zawału serca średnicę naczynia wieńcowego). W pewnym momencie dojść może do całkowitego „zatkania” się naczynia co doprowadza do ustania przepływu krwi. Proces ten może przyspieszyć pęknięcie blaszki miażdżycowej. Uwalniające się z niej cytokiny prozapalne i krew doprowadzają do powstania zakrzepu, który nagle krytycznie zwęża światło naczynia. To właśnie w tym mechanizmie najczęściej dochodzi do powstania zawału serca i stąd wynika nagła prezentacja objawów.


fot. shutterstock

Tak jak wspomniano wyżej, by ograniczyć ryzyko zawału należy ograniczyć ryzyko miażdżycy. Do jej najczęstszych przyczyn należą:

  • nadciśnienie tętnicze;
  • otyłość, znaczna nadwaga;
  • palenie papierosów;
  • brak aktywności fizycznej;
  • cukrzyca;
  • przyczyny genetyczne;
  • starszy wiek;
  • płeć męska.

Trzy ostatnie czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy nie są zależne od naszego postępowania, jednak znacznie dłuższa lista przyczyn tej choroby wynika z przyjętego przez nas stylu życia. Dlatego tak niezwykle istotne jest zdrowe odżywianie się, utrzymanie odpowiedniej masy ciała czy chociażby umiarkowana aktywność fizyczna.
Niezwykle negatywną rolę w rozwoju miażdżycy pełnią papierosy. Jednoznacznie udowodniono, że palenie ich prowadzi do znacznego przyspieszenia rozwoju miażdżycy, a jednocześnie utrudnia utrzymanie odpowiedniego utlenowania krwi. Warto w tym momencie wspomnieć o ochronnym wpływie umiarkowanych ilości alkoholu. Małe dawki tej substancji hamują rozwój blaszki miażdżycowej. Alkohol doprowadza również do zwiększenia stężenia cholesterolu HDL (tak zwanego „dobrego cholesterolu”). Najbardziej polecanym rodzajem trunku jest czerwone wino. Należy jednak pamiętać o umiarze. Zaleca się maksymalnie 3-5 kieliszków tygodniowo. Najlepiej jeden dziennie, na przykład do kolacji.

Reklama
(0)
Komentarze