Zaloguj
Reklama

Zaburzenia depresyjne u chorych po zabiegach CABG (pomostowaniu aortalno-wieńcowym)

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Depresja u chorych po pomostowaniu aortalno-wieńcowym, Edward Pietrzyk, Psychiatr. Pol. 2014; 48(5): 987-996

Kategorie ICD:


Zaburzenia depresyjne u chorych po zabiegach CABG (pomostowaniu aortalno-wieńcowym)
Fot. panthermedia
(0)

Pomostowanie aortalno-wieńcowe (CABG) to zabieg kardiochirurgiczny leczenia zaawansowanej choroby niedokrwiennej serca. Polega na wytworzeniu "obwodnic" omijających zwężone procesem miażdżycowym naczynie wieńcowe. Częstość wystąpienia depresji po zabiegu CABG jest oceniana na 8,5%-50%. Konieczne wydaje się dokonywanie oceny ryzka wystąpienia depresji, gdyż jej rozwój nie tylko wiąże się z pogorszeniem jakości życia chorych, ale przede wszytkim z istotnym zagrożeniem powikłań sercowo-naczyniowych. 

Reklama

Choroba niedokrwienna serca to jedna z najczęstszych chorób naszej cywilizacji. Jej głównym podłożem jest miażdżyca tętnic wieńcowych, która prowadza do zmniejszenia światła naczynia lub jego zamknięcia. Konsekwencją takiej sytuacji jest niedokrwienie mięśnia sercowego. Każda tkanka pozbawiona dopływu krwi czyli odżywienia wcześniej lub później ulega martwicy. Część mięśnia do której nie dopływa krew zamiera. Serce, którego główną funkcją jest „pompowanie” krwi na obwód nie jest w stanie się prawidłowo kurczyć i generować efektywnego skurczu. Klinicznym określeniem takiego stanu rzeczy jest zawał mięśnia sercowego.

Jedną z metod leczenia rewaskulacyjnego choroby wieńcowej jest pomostowanie aortalno-wieńcowe czyli CABG. Jej skuteczność i dobre rokowanie u chorych na chorobę niedokrwienną serca została potwierdzona w wielu badaniach. Ta metoda leczenia jest coraz częściej wykorzystywana u chorych z chorobą wieńcową szczególnie w przypadku zmian miażdżycowych w kilku naczyniach wieńcowych jednocześnie.

Depresja a CABG

Depresja po CABG to duży lecz często pomijany problem. Ma ona ogromne znaczenie zarówno na przebieg okołooperacyjny jak i rekonwalenscencję po zabiegu. Wielokrotnie podkreśla się fakt, że osoby w dobrej formie psychicznej i ustabilizowanym nastroju znacznie lepiej przechodzą etap operacji jak i szybciej wracają do pełni zdrowia po zabiegu.

Częstość zaburzeń afektywnych w populacji ogólnej waha się od kilku do kilkunastu procent. Szacuję się, ze jedna na sześć osób w ciągu całego swojego życia chociaż raz zaprezentuje objawy, na podstawie których można rozpoznać depresję. Badania pokazują, że depresja znacznie częściej występuję u osób cierpiących na choroby przewlekłe szczególnie z zakresu kardiologii. Szacuje się, że nawet co trzeci pacjent z chorobą niedokrwienną serca choruje na depresję.
Znacznie częściej  depresja manifestuje się u kobiet z chorobą niedokrwienną serca niż bez tej choroby (60,2% vs 30,7%). Nierzadko zdarza się, że depresja występuje już po kilku dniach od operacji.

Jest kilka czynników, które warunkują ryzyko wystąpienia depresji. Należą do nich:

  • rozległość operacji kardiochirurgicznej (CABG izolowane lub CABG wraz z wymianą zastawki),
  • występowanie depresji przed operacją,
  • nasilenie objawów somatycznych,
  • jakość opieki pooperacyjnej oraz wsparcie socjopsychologiczne.

Istotnym elementem w rozwoju depresji po zabiegach kardiologicznych jest wsparcie rodziny. Zauważono, że osoby mieszkające samotnie i mające mały kontakt ze swoimi bliskimi mają większe ryzyko rozwoju chorób afektywnych. W badaniu nad grupą 50 aktywnych zawodowo mężczyzn poniżej 65 roku życia, używając Skali Depresji Becka, oceniano nasilenie depresji przed i po zabiegu operacyjnym. Zarówno w ocenie przedoperacyjnej, jak i po operacji, mężczyźni po przebytym zawale serca mieli bardziej nasiloną depresję niż chorzy bez zawału w wywiadzie. Zauważono, że nasilenie depresji koreluje z wyjściową wartością frakcją wyrzutową serca oraz ryzykiem operacyjnym.
Jak więc widać na rozwój depresji u tych pacjentów ma wpływ stopień nasilenia choroby podstawowej jaką w tym przypadku jest choroba wieńcowa oraz względy psychologiczne- świadomość ryzyka operacyjnego. Z badań tego typu i ich wyników nasuwa się kilka wniosków. Objawy somatyczne a przez to spadek komfortu życia, zmniejszenie aktywności spowodowanej chorobą, przewlekły stres i lęk stwarzają dogodne podłoże dla rozwoju depresji.


fot. shutterstock

Jak depresja wpływa na rokowanie po CABG?

Rozwój depresji u chorych po zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego to niekorzystny czynnik rokowniczy. Im wcześniejsze wystąpienie depresji po zabiegu tym większe ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych. Okazuje się, że pierwsze 48 godzin po rozintubawaniu pacjenta po zabiegu jest dla niego najbardziej traumatyczne. Do takiej sytuacji przyczynia się ból pooperacyjny, trudności ze snem, izolacja i konieczność przebywania na oddziale intensywnej terapii. 
Blumenthal i współpracownicy w trakcie 12-letniej obserwacji wykazali, że u chorych z objawami depresyjnymi utrzymującymi się pół roku po CABG ryzyko wystąpienia zgonu jest dwukrotnie wyższe niż u chorych bez depresji. W jednym z polskich badań w trakcie dwuletniej obserwacji pacjentów po pomostowaniu zauważono, że zgon, zawał serca, ponowna konieczność rewaskularyzacji, nawrót dolegliwości oraz hosptalizacja z powodu nasilenia się objawów występowała statystycznie częściej niż u osób bez depresji.

W jaki sposób depresja wpływa na niekorzyste rokowanie u tych chorych? W patomechanizmie depresji dużą rolę odgrywają zmiany hormonalne, wysokie stężenie kortyzolu oraz amin katecholaminowych, które doprowadzają do nadmiernego pobudzenia układu adrenergicznego. Aktywcja tego układu przyczynia się do skurczu naczyń krwionośnych, przyspieszenia akcji serca i aktywacji układu krzepnięcia. Ponadto wzrasta aktywność układu immunologicznego, który uruchamia reakcję zapalną. Wykazano, że produkowane obwodowo cytokiny (czynniki zapalne) mogą przenikać do mózgu i wywoływać stan zbliżony do depresji. Sądzi się obecnie, że konsekwencją podwyższenia poziomu cytokin w mózgu są zaburzenia w syntezie i uwalnianiu serotoniny, co z kolei prowadzi do zaburzeń behawioralnych. Jednocześnie przewlekła reakcja zapalna przyczynia się do intensyfikacji zmian miażdżycowych, związanych z tworzeniem płytki miażdżycowej w naczyniach krwionośnych.

Jakość życia chorych po CABG z depresją

W badaniach nad grupą chorych z depresją po zabiegu kardiochiruricznym zaobserwowano wzrost częstości odczuwania subektywnych objawów, takich jak, nietypowe bóle w klatce piersiowej, uczucie skrócenia oddechu czy duszność. W innym badaniu ocenie podlegała jakość życia pacjentów za pomocą kwestionariusza SF-36. Badanie to wykazało, że wystąpienie depresji w okresie okołooperacyjnym wiąże się z gorszym funkcjonowaniem fizycznym i psychicznym. Zauważono spadek aktywności fizycznej, ograniczenie wykonywania codziennych obowiązków, spadek kontaktów społecznych.

Jak pomóc takim pacjentom?

Depresja w dużym stopniu warunkuje ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych oraz przebieg terapii pooperacyjnej. Dlatego ważnym jest, aby opieka pacjenta po zabiegu obejmowała pomoc psychologiczną. Celem tej pomocy jest redukowanie poziomu lęku oraz stabilizację nastroju. W nasilonej depresji nieunikniona może być pomoc lekarza psychiatry oraz leczenie farmakologiczne.
W grupie leków przeciwdepresyjnym np. SSRI (inhibitory zwrotnego wychwytu serotniny) dysponujemy lekami o korzystnym profilu i bezpieczeństwie kardiologicznym.
Dużą rolę w redukcji ryzyka wystąpienia depresji u chorych po zabiegach kardiologicznych odgrywa wsparcie bliskich. Powinno ono się skupiać na próbach aktywizacji chorych, zwiększaniu zaangażowania w życie społeczne, organizowanie czasu różnymi obowiązkami. Istotnym elementem tej pomocy jest także zachęcanie do umiarkowanego wysiłku fizycznego, który bardzo korzystnie wpływa nie tylko na wydolność fizyczną, ale, a może przede wszystkim, na samopoczucie. 

Reklama
(0)
Komentarze