Zaloguj
Reklama

OGTT, czyli doustny test tolerancji glukozy: co pozwala zdiagnozować?

OGTT, czyli doustny test tolerancji glukozy: co pozwala zdiagnozować?
Fot. shutterstock
(0)

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT) to badanie bardzo cenne – wykorzystuje się je bowiem w diagnostyce cukrzycy typu 2 oraz cukrzycy ciążowej, oprócz tego pozwala ono rozpoznać istnienie u pacjenta któregoś z tzw. stanów przedcukrzycowych. Aby jednak wynik analizy był rzeczywiście miarodajny, konieczne jest to, aby pacjent się do niej właściwie przygotował i aby odpowiednio przeprowadzono badanie. Jak więc należy postępować przed doustnym testem tolerancji glukozy i jak interpretować jego wyniki?

Reklama

Doustny test tolerancji glukozy (w skrócie OGTT, wywodzącym się od angielskiej nazwy badania oral glucose tolerance test) znajduje się w grupie jednych z podstawowych, zlecanych pacjentom, badań laboratoryjnych. OGTT polega na podaniu pacjentowi roztworu glukozy – dzięki temu możliwe jest ocenienie, w jaki sposób jego organizm gospodaruje tymże cukrem. Pacjenci, którym zlecany jest doustny test tolerancji glukozy, nierzadko mają wiele obaw i wątpliwości – takowe są zasadniczo niepotrzebne, ponieważ OGTT jest badaniem bezpiecznym, a jednocześnie mogącym bardzo wiele wnieść do diagnostyki stanu zdrowia badanego. Zazwyczaj najwięcej ludzkich lęków budzi to, co jest nieznane – z tego właśnie względu przyjrzymy się dokładniej OGTT.

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT): kiedy się go wykonuje?

Podstawowym wskazaniem do wykonania doustnego testu tolerancji glukozy jest podejrzenie, że pacjent może chorować na cukrzycę typu 2. Tak jak bowiem cukrzyca typu 1. przebiega zazwyczaj dość dynamicznie, szybko pojawiają się jej objawy i rozpoznanie stawiane jest wcześnie, tak już zdecydowanie inaczej bywa w przypadku cukrzycy typu 2., która przez wiele nawet lat może przebiegać całkowicie niezauważona, jednocześnie czyniąc spustoszenie w całym tak naprawdę organizmie chorego. Tutaj właśnie pojawia się jeden z celów wykonywania doustnego testu tolerancji glukozy – pozwala on rozpoznać cukrzycę typu 2., zanim to jeszcze u pacjenta pojawią się zauważalne objawy lub powikłania tej choroby.

OGTT wykorzystuje się również i w diagnostyce innego rodzaju zaburzeń gospodarki węglowodanowej – mowa tutaj o cukrzycy ciężarnych. W przypadku kobiet spodziewających się dziecka badanie wykonywane jest zwykle u nich pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży.

Istnieją pewne problemy, które zwiększają ryzyko wystąpienia u pacjenta zaburzeń gospodarki węglowodanowej i które również mogą stanowić wskazanie do przeprowadzenia doustnego testu tolerancji glukozy. Takowymi mogą być:

  • obciążenia rodzinne (to znaczy występowanie cukrzycy u wielu członków rodziny pacjenta),
  • nadmierna masa ciała (zarówno nadwaga, jak i otyłość),
  • cechy zespołu metabolicznego,
  • nieprawidłowe poziomy glukozy w badaniach krwi na czczo,
  • podejrzenie występowania u pacjenta hipoglikemii reaktywnej.

OGTT – wraz z oznaczeniami poziomów hormonu wzrostu – bywa wykorzystywane również i w diagnostyce akromegalii.

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT): przygotowanie

Aby doustny test tolerancji glukozy pozwolił uzyskać miarodajny wynik, pacjent musi poczynić pewne przygotowania do tego badania – szczęśliwie nie są one skomplikowane. Przede wszystkim należy pamiętać o tym, aby na badanie zgłosić się na czczo – zalecany odstęp pomiędzy pobraniem krwi a ostatnim posiłkiem wynosić powinien 8 godzin. Przed testem powinno się utrzymywać standardową dla nas dietę – jeżeli na co dzień nie odmawiamy sobie słodkich przekąsek, to przed OGTT nie powinniśmy całkowicie z nich rezygnować. Tutaj jednak jedna uwaga: wieczorem (w godzinach kolacji) przed doustnym testem tolerancji glukozy warto unikać spożycia dużych ilości węglowodanów (np. dużych ilości owoców) – po takowym posiłku wynik badania może się bowiem okazać zawyżony.

Zgłaszając się na OGTT, jak już wspomniano, pacjent powinien być na czczo. Przed przybyciem do placówki medycznej dozwolone jest picie niewielkich ilości wody, unikać jednak należy kawy i herbaty (nawet niesłodzonych!), a także palenia papierosów i znacznego wysiłku – wszystkie z wymienionych czynników mogą bowiem doprowadzić do zafałszowania wyniku badania.

Kiedy lekarz zaleca pacjentowi wykonanie OGTT, warto zapytać się go o to, czy powinniśmy na pewien czas przed badaniem odstawić przyjmowane przez nas na stałe leki. Pewne bowiem farmaceutyki, takie jak np. glikokortykosteroidy, beta-blokery czy środki moczopędne wpływać mogą na poziomy glukozy we krwi i przez to prowadzić do zafałszowania wyniku doustnego testu tolerancji glukozy u stosującego je pacjenta.

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT): przebieg

Badanie rozpoczyna się od pobrania od pacjenta próbki krwi żylnej – w niej oznaczany jest poziom glukozy na czczo. Później następuje – dla większości pacjentów raczej średnio przyjemny – etap badania, polegający na spożyciu roztworu. Osoby dorosłe otrzymują 75 g glukozy rozpuszczone w 300 ml wody (u dzieci badanie wykonuje się z wykorzystaniem roztworu, który zawiera 1,75 g glukozy na kg masy ciała). Wspomniano tutaj, że jest to nieprzyjemna część OGTT, ponieważ wiele osób ma tak naprawdę problem z wypiciem tego płynu. Część lekarzy, chcąc ułatwić pacjentom przebycie badania, zaleca im zabranie ze sobą do laboratorium… cytryny. Wprowadzenie jej soku do roztworu glukozy zmienia jego smak na bardziej przyjemny i ułatwia jego wypicie.

fot. panthermedia

Następujący później etap OGTT nieprzyjemny już nie jest, ale bywa dość nudny – otóż przez 2 godziny po wypiciu roztworu pacjent przebywa w placówce medycznej. W tym czasie powinien on odpoczywać, najlepiej po prostu siedzieć. Spacery czy wyjście na zakupy są w tym czasie niezalecane – wysiłek prowadzi bowiem do zużywania glukozy i przez to wymienione czynności mogłyby zafałszować wynik testu. Ze względu na to, że oczekując na drugie pobranie krwi najlepiej po prostu siedzieć, warto wziąć ze sobą coś, co umili czas podczas wykonywania badania – np. książkę, notatki ze studiów czy zestaw krzyżówek.

OGTT zakańcza drugie pobranie od pacjenta krwi – ma ono miejsce po dwóch godzinach od spożycia roztworu glukozy. Później pozostaje już tylko przeanalizować uzyskane wyniki badania.

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT): wyniki

Prawidłowy poziom glukozy we krwi na czczo powinien wynosić do 99 mg/dl. Po obciążeniu glukozą, po 2 godzinach, norma glikemii wynosi z kolei mniej niż 140 mg/dl.

W trakcie OGTT możliwe jest stwierdzenie wiele różnych problemów – nieprawidłowe są wyniki:

  • glikemia na czczo w zakresie 100-125 mg/dl, po 2 godzinach <140 mg/dl – oznacza to jeden ze stanów przedcukrzycowych, którym jest nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG, impaired fasting glucose),
  • glikemia na czczo poniżej 99 mg/dl, po 2 godzinach w przedziale 140-199 mg/dl – nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT, impaired glucose tolerance),
  • glikemia na czczo w przedziale 100-125 mg/dl, po 2. godzinach w przedziale 140-199 mg/dl – jednoczesne współistnienie nieprawidłowej glikemii na czczo z upośledzoną tolerancją glukozy,
  • glikemia na czczo powyżej 126 mg/dl, glikemia po 2. godzinach powyżej 200 mg/dl – cukrzyca.

Nieco inne są natomiast normy w doustnym teście tolerancji glukozy dla kobiet ciężarnych. W ich przypadku na czczo glikemia powinna wynosić poniżej 92 mg/dl, po 2 godzinach zaś poniżej 153 mg/dl. Wyniki wyższe od podanych świadczą o wystąpieniu u przyszłej matki cukrzycy ciążowej.

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT): czy mogą wystąpić po nim jakieś powikłania?

Pacjenci kierowani na rozmaite badania nierzadko mają różne obawy, czy ich przeprowadzenie będzie dla nich rzeczywiście bezpieczne. W przypadku OGTT można zasadniczo powiedzieć, że z badaniem tym związane jest bardzo niskie ryzyko jakichkolwiek powikłań. Jeżeli w ogóle można o takowych mówić, to wynikają one z pobrania krwi do przeprowadzenia analizy poziomu glikemii i mogą nimi być krwawienie czy późniejsze rozwinięcie się zakażenia w miejscu pobrania próbki krwi.

Piśmiennictwo
Reklama
(0)
Komentarze