Zaloguj
Reklama

Nadciśnienie tętnicze u dzieci

Nadciśnienie tętnicze u dzieci
Fot. Shutterstock
(0)

Osoba cierpiąca na nadciśnienie tętnicze w naszych wyobrażeniach to najczęściej starszy mężczyzna ze sporym brzuszkiem i papierosem w ustach. Prawda jest jednak inna, bo na tą przypadłość choruje większość osób po 60. roku życia. Niestety światowe dane są niepokojące, bo wzrost odsetka dzieci otyłych koreluje ze wzrostem częstości występowania u nich cukrzycy i właśnie nadciśnienia tętniczego. Dla dobrej kontroli choroby niezwykle ważne jest jej jak najwcześniejsze rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Reklama

Pierwotne a wtórne nadciśnienie tętnicze

Wyróżniamy dwa typy nadciśnienia:

  • pierwotne – samoistne,
  • wtórne – efekt chorób głównie związanych z nerkami lub naczyniami nerkowymi czy uszkodzeń dużych naczyń tętniczych.

U dzieci aż 90% przyczyn nadciśnienia to te wtórne do innych zaburzeń. Niestety plaga nadwagi i otyłości u nastolatków wiąże się z coraz częstszym występowaniem u nich nadciśnienia tętniczego pierwotnego – choroby do tej pory zarezerwowanej głównie dla osób w wieku starszym.

Rozpoznanie i diagnostyka nadciśnienia tętniczego u dzieci

Rozpoznanie choroby opiera się na stwierdzeniu w 3 różnych pomiarach wykonywanych na 3 różnych wizytach, uśrednionej wartości ciśnienia skurczowego i/lub rozkurczowego powyżej 95. centyla wg siatek centylowych. Służą one porównaniu wartości zmierzonej u dziecka z wartościami występującymi u rówieśników tej samej płci i tego samego wzrostu. Inną metodą diagnostyczną jest całodobowe monitorowanie wartości ciśnienia, tzw. ABPM.

Jeśli podejrzenie występowania nadciśnienia zostanie potwierdzone, kolejnym krokiem jest zróżnicowanie czy jest to choroba pierwotna czy wtórna. U dzieci diagnostykę zawsze rozpoczyna się od wykluczenia pierwotnych przyczyn wystąpienia nadciśnienia wtórnego. Opiera się ona głównie na ocenie naczyń nerkowych i samych nerek w badaniu ultrasonograficznym, ewentualnie tomografii komputerowej. Dodatkowo można wykonać USG dużych naczyń, aby wykryć w nich ewentualne uszkodzenia, które mogą skutkować wystąpieniem nadciśnienia.

Równocześnie należy ustalić jak duże spustoszenie w organizmie wywołała jeszcze nierozpoznana i nieleczona choroba. Dlatego też wykonuje się badanie ECHO serca celem określenia masy lewej komory i jej czynności skurczowej i rozkurczowej i badanie EKG. Dodatkowo często zleca się konsultację okulistyczną, bo drobne naczynia na dnie oka są bardzo wrażliwe na wysokie wartości ciśnienia i łatwo ulegają uszkodzeniu.

Nadciśnienie tętnicze nerkopochodne

Jest to najczęstszy typ nadciśnienia występującego zwłaszcza u młodszych dzieci. Wyróżniamy dwa mechanizmy powstania tej patologii. Pierwszy to tzw. nefropatia odpływowa czyli istnienie „blokady” utrudniającej swobodny odpływ moczu (najczęściej są to blizny pozapalne), co doprowadza do wzrostu ciśnienia krwi. Drugi związany jest z występowaniem kłębuszkowych zapaleń nerek, które zaburzają prawidłową filtrację krwi przez kłębuszki nerkowe. Z drugiej strony samo występowanie nadciśnienia silnie uszkadza nerki. I tak powstaje mechanizm błędnego koła, który ostatecznie prowadzi do coraz większego stopnia upośledzenia pracy nerek i ich niewydolności.

W tym typie nadciśnienia stosuje się z leki obniżające ciśnienie z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACEI) czy blokerów receptora angiotensyny (ARB), bo obok ich działania hipotensyjnego wywierają także działanie ochronne na nerki.


fot. panthermedia

Nadciśnienie tętnicze naczyniowo-nerkowe

To druga duża grupa przyczyn nadciśnienia wtórnego występującego u dzieci. Chodzi tu głównie o zwężenie tętnicy nerkowej i/lub jej odgałęzień doprowadzających krew do nerek. Zwężenie jest najczęściej związane z chorobą naczyń, ale może też być efektem ucisku tętnicy z zewnątrz, np. przez guz.

W leczeniu farmakologicznym stosuje się te same leki co w nadciśnieniu nerkopochodnym. Należy jednak zaznaczyć, że farmakoterapia pozwala osiągnąć tylko częściową kontrolę choroby. Jedyną formą jej wyleczenia jest leczenie zabiegowe polegające na rozszerzeniu zwężenia tętnicy stentami. Ze względu na ryzyko wystąpienia powikłań, takich jak uszkodzenie ściany naczynia czy zakrzepica, zabiegi powinny być wykonywane w ośrodkach specjalistycznych przez doświadczonych chirurgów naczyniowych. W przypadku niepowodzenia leczenia farmakologicznego i zabiegowego kolejnym etapem jest leczenie chirurgiczne, polegające na wszczepieniu naczynia omijającego zwężony fragment, a przy znacznym upośledzeniu funkcji nerki jej usunięcie.

Pierwotne nadciśnienie tętnicze

Jak już wspomniano samoistne nadciśnienie tętnicze jest głównym typem nadciśnienia występującego u dzieci w wieku dojrzewania, chociaż pojedyncze przypadki diagnozowane są już od 3. roku życia! Zjawisku temu sprzyja wzrost częstości występowania otyłości i nadwagi i spadek aktywności fizycznej. W związku z tym dzieci te często mają także zburzenia metaboliczne, takie jak hipertrójglicerydemia, obniżony poziom tzw. „dobrego cholesterolu” HDL czy insulinooporność, prowadząca ostatecznie do cukrzycy typu 2.

W leczeniu nadciśnienia pierwotnego w odróżnieniu od nadciśnienia wtórnego ogromne znaczenie ma wdrożenie leczenia niefarmakologicznego. Chodzi przede wszystkim o normalizację masy ciała poprzez redukcję ilości tkanki tłuszczowej. Można to osiągnąć przez modyfikacje dietetyczne i zwiększenie aktywności fizycznej do około 90 minut dziennie. Należy zrezygnować lub ograniczyć spożywanie słodyczy i jedzenia typu „fast-food” na rzecz owoców i warzyw. Ponadto zaleca się ograniczenie spożycia soli kuchennej.
Leczenie niefarmakologiczne jest głównym zaleceniem dla dzieci ze stanem przednadciśnieniowym i lekkim stopniem nadciśnienia, a jego skuteczność jest duża, jeśli tylko dziecko dostosuje się do zaleceń, co może okazać się niezwykle trudne. Ważne, aby nie pozostawiać go samego z nowymi zasadami, tylko aby cała rodzina sumiennie je wspierała, wdrażając dietę. Na pewno nikomu to nie zaszkodzi.

Jeśli w badaniach dodatkowych stwierdzono już wystąpienie powikłań narządowych w obrębie dna oka czy nerek, współistnieją inne schorzenia, takie jak cukrzyca czy hiperlipidemia albo leczenie niefarmakologiczne okazało się nieskuteczne, należy wdrożyć farmakoterapię. Wspomniane już inhibitory konwertazy angiotensyny i blokery receptora angiotensyny, to leki pierwszego rzutu. Obok działania hipotensyjnego, ochronnego na nerki, zwiększają także wrażliwość komórek na insulinę, opóźniając rozwój cukrzycy i korzystnie wpływają na cały profil metaboliczny. Przeciwskazaniem do ich stosowania jest obustronne zwężenie tętnicy nerkowej i podwyższony poziom potasu w surowicy krwi, a także ciąża. Wówczas lepszym rozwiązaniem okazują się leki z grupy blokerów kanałów wapniowych, które są dobrze tolerowane, a ich stosowanie nie wiąże się z istotnymi powikłaniami metabolicznymi.

Piśmiennictwo
Reklama
(0)
Komentarze