Zaloguj
Reklama

Glikozydy naparstnicy - działanie oraz groźne objawy niepożądane

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Orzechowska-Juzwenko K., Farmakologia kliniczna. Znaczenie w praktyce medycznej, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, 2006.
    2. Kohlmunzer S., Farmakognozja, podręcznik dla studentów farmacji, PZWL, 2011.

Kategorie ATC:


Glikozydy naparstnicy - działanie oraz groźne objawy niepożądane
Fot. Pantherstock
(4)

Glikozydy naparstnicy występują naturalnie w surowcach roślinnych naparstnicy wełnistej (Digitalis lanata) oraz naparstnicy purpurowej (Digitalis purpurea).

Reklama

Glikozydy te należą do dużej grupy farmakologicznej, zwanej glikozydami sercowymi. Do grona tych ostatnich zalicza się również glikozydowe substancje czynne zawarte w miłku wiosennym, konwalii majowej, oleandrze pospolitym, kokoryczkach lub cebulicach. W niniejszym opracowaniu zostaną przedstawione właściwości lecznicze i toksyczne naparstnicy purpurowej oraz wełnistej.

Liście naparstnic

Surowce te były „punktami wyjścia” dla współcześnie stosowanych leków nasercowych (obecnie produkowanych za pomocą nowoczesnych metod technologicznych). Przykładami wspomnianych leków (substancji) są:

  • acetylodigoksyna,
  • deslanozyd,
  • digitoksyna,
  • digoksyna,
  • metylodigoksyna.

Zastosowanie w medycynie

Leki produkowane na bazie budowy chemicznej wyżej wymienionych substancji stosowane są w leczeniu:

  • nadkomorowych zaburzeń serca,
  • niewydolności mięśnia sercowego,
  • zastojach płucnych połączonych z nieżytem oskrzeli,
  • dusznicy sercowej,
  • bloku serca,
  • migotaniu przedsionków,
  • osłabieniu serca po przebytych chorobach zakaźnych,
  • obrzękach.

Glikozydy pochodzące od obu gatunków naparstnic zwiększają siłę skurczu mięśnia (tzw. działanie inotropowe dodatnie), zwiększają pojemność wyrzutową komór serca, likwidują zastój krwi w żyłach, rozszerzają naczynia wieńcowe, przedłużają falę rozkurczu mięśnia sercowego, hamują przewodzenie bodźców w fazie rozkurczu oraz zmniejszają częstotliwość pracy serca (tzw. działanie chronotropowe ujemne).

Dzięki glikozydom naparstnicy i lekom zsyntetyzowanym na ich podstawie, dochodzi do wzrostu siły i amplitudy skurczów serca oraz objętości wyrzutowej, co powoduje, że serce pracuje znacznie bardziej ekonomicznie. Dochodzi również do zwiększenia przepływu krwi przez nerki, co z kolei wywołuje zwiększenie diurezy (wydalania moczu), w efekcie czego niwelują się obrzęki.

Działanie toksyczne

Glikozydy naparstnicy należą do leków silnie toksycznych. Mają one niski współczynnik terapeutyczny (TI, ang. Therapeutic Index), co oznacza, że rozpiętość między dawką terapeutyczną, a toksyczną jest tu bardzo niewielka. Glikozydy posiadają również właściwości kumulowania się w organizmie. Stąd, leczenie preparatami glikozydowymi powinno być prowadzone wyłącznie przez specjalistę kardiologa z odpowiednim doświadczeniem. Dodatkowo, sam pacjent powinien wypracować sobie zasady szczególnej ostrożności w stosowaniu tych leków (oczywiście dawkując je zgodnie z przepisem lekarza), w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów niepożądanych.

Najwcześniejszymi objawami działania toksycznego są nudności, wymioty i biegunka. Wymioty i biegunka mogą nieco przyspieszyć wydalenie z organizmu niewchłoniętego jeszcze leku. Dodatkowymi objawami zatrucia są: bóle głowy, senność, zmęczenie oraz zaburzenia rytmu serca. Wówczas należy odłożyć lek oraz jak najszybciej zgłosić się do lekarza prowadzącego lub innego specjalisty kardiologa. W najbardziej niebezpiecznym momencie po zatruciu glikozydami naparstnicy może dojść do śmiertelnego zatrzymaniu serca w jego maksymalnym skurczu. Należy pamiętać, aby nigdy nie przekraczać jednorazowej dawki suszu 2 g – powyżej 3 g, dawka może okazać się śmiertelna. Podobnie w przypadku gotowych preparatów, np. nalewek glikozydowych, których śmiertelna dawka oscyluje w granicach 15-20 g.

Przeciwwskazania i interakcje

Podczas terapii preparatami naparstnicowymi (np. digoksyny), przeciwwskazane jest równoczesne podawanie:

  • neomycyny,
  • chinidyny,
  • preparatów wapnia,
  • witaminy C,
  • salicylanów,
  • penicyliny,
  • kortykosteroidów,
  • teofiliny,
  • werapamilu,
  • spironolaktonu.

Próba połączenia leku naparstnicowego i jednego z wyżej wymienionych może mieć różne groźne dla zdrowia i życia implikacje, m.in. pogłębienie zaburzeń rytmu serca.

Reklama
(4)
Komentarze